Plaka Yükleme Deneyi Nedir?
Plaka yükleme deneyi, zemin ve kaya mekaniğinde kullanılan bir arazi deney yöntemidir. Plaka yükleme deneyi, seçilen zeminin yük taşıma değerlerini ve bu yüke karşı göstereceği davranışı (deformasyon, oturma miktarı) tespit etmek için tercih edilen bir deneydir. Oturma miktarı ile yük arasındaki ilişki hesabı ile zeminin taşıma gücü hesaplanır. Yerinde yapılan bu deney ile hızlı şekilde sonuca ulaşılır. Bu nedenle sıkça tercih edilen bir arazi deneyidir.
Plaka Yükleme Deneyi Setinin Elemanları Nelerdir?
Plaka yükleme deney seti toplam 7 elemandan oluşmakta olup bunlar:
- Hidrolik piston
- Hidrolik pompa
- Manometre
- Komparatör saatleri (3 adet)
- Datum bar
- Magnet tutucu
- 25 mm kalınlıkta farklı çaplarda yükleme plakaları
Yükleme plakaları 25 mm kalınlıkta olup 152, 160, 305, 457, 600, 760 mm çaplarında olabilmektedir.
Plaka Yükleme Deneyi Nasıl Yapılır?
Deneyde istenilen yük miktarı belirlenir. Deneyin yapılması istenilen yer belirlenir. Bu yere, karşı yük olması adına ekskavatör veya dolu kamyon gibi bir arazi aracı getirilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, istenilen karşı yükün yeterince yüksek mukavemete sahip olmasıdır. Kütle olarak yeterli olmayan arazi araçları ile deney yapıldığı taktirde karşı yük doğru miktarda verilememekte bunun sonucunda da deplasman bilgilerinde hata olmaktadır.
Plaka zemine düz olacak şekilde yerleştirilir. Plakanın üzerine hidrolik piston yerleştirilir. Hidrolik pistona hidrolik pompa bağlanır. Eğer silindir ile karşı yük arasında fazlaca boşluk oluşuyorsa araya uzatma plakaları düz bir şekilde eklenir. 3 adet kamparatör saati tutucular yardımı ile sabitlenir ve değerler eğer analog bir saat ise sıfırlanır. Artık deney başlamaya hazırdır.
Hidrolik pompa vasıtası ile önceden belirlenen yük miktarları silindire verilir. Her yük verildiğinde, oluşan çökme miktarı 3 adet saatten de okunarak not alınır. Bu yük verme ve saat okuma döngüsü, istenilen yük miktarı kadar belli miktarlarda arttırılarak ya da azaltılarak devam ettirilir. Her defasında oluşan çökme 3 saatten de ayrı ayrı olacak şekilde not alınır. Her yük arttırma veya azaltma aşamasında, titiz bir şekilde saatler incelenmeli; tüm oturmanın yani deplasman saatlerinde oluşan hareketin bittiği tespit edilmeli daha sonrasında yük arttırmaya veya azaltmaya gidilmelidir. Proje kapsamında belirlenen yüke kadar bu şekilde deney devam ettirilir. Daha sonrasında ise deney sonlandırılır. Not alınan değerler ile gerekli hesaplamalar yapılır ve değerlendirme raporu ortaya çıkar.
Plaka Yükleme Deneyi Hangi Alanlarda Kullanılır?
Plaka yükleme deneyi; Demir yolları, Oto yollar, Havalimanı ve pistleri, bina temelleri, geri dolgular ve muhtelif zeminlerde sıklıkla kullanılır. Zeminin yük taşıma değerini ve bu yüke karşı göstereceği davranışı görmek için plaka yükleme deneyi hızlı ve etkili bir çözümdür.