Kazık Yükleme Deneyi Nedir?
Kazık yükleme deneyi; Jet-Grout, fore kazık, çakma kazık gibi kazıklar için yapılan bir deneydir. Kazık yükleme deneyinin amacı, kazıkların taşıma kapasitelerinin tayini, yüke karşı sahada gösterecekleri hareketlerin incelenmesi ve kazık tasarımının ve imalatının doğruluğunu kontrol etmektir. Arazi deneyleri arasında oldukça popüler bir deneydir.
Bu alanda en yaygın olarak kullanılan Deney Metodları şunlardır; Sürekli Yükleme (SY) [Maintained Load (ML)] , Sabit Oranlı Penetrasyon (SOP) [Constant Rate of Penetration (CRP)]
Genel olarak kazık taşıma gücünü test etmek için (SY) Metodu uygulanmaktadır. (SOP) metodu ise esas olarak kazık nihai taşıma gücünü tespit etmek için uygulanır ve bu nedenle daha ziyade kazık ön yükleme veya araştırma çalışmalarında kullanılır.
Kazık Yükleme deneyi uluslararası kabul görmüş standartlara göre yapılmalıdır. Bu konuda en yaygın kullanılan iki önde gelen standart bulunmaktadır. Çakma kazıklarda yükleme deneyleri genellikle, BS 8004 nolu temellerle ilgili standart veya basınç testi için ASTM D 1143-81, çekme testi için ASTM D 3689-90 ve yanal yük testi için ASTM D 3966-81 nolu standartlar uygulanmaktadır.
Deney kazığı imalattan sonra üst kısmında zayıf beton varsa kırılıp temizlenir ve yeni bir betonarme kazık kafası oluşturulur. Kazık kafası üstüne yükü eşit dağıtmak için uygun kalınlıkta sac plaka ve uygulanacak yüke göre yeterli sayıda hidrolik kriko konulur. Deneyde kullanılan tüm reaksiyon kirişleri, çekme kazığı kiriş bağlantı elemanlarının, uygulanan basınç ve çekme yüklerini karşılayabilecek ebatlarda olmasına dikkat edilmelidir. Çekme kazıklarında uygun yeterli sayıda donatı kullanılır. Bu donatılarla reaksiyon kirişleri arasındaki bağlantı yeterli kaynak yapılarak oluşturulur.
Ölü yük kullanılarak test yapıldığında kullanılan ölü yük, deney yükünün %10 fazlası olup, deney yükünün uygulanması sırasında sistemin stabilizesine dikkat edilir. Deney kazığının deformasyonları, kazığın iki tarafına yerleştirilen ve kazıktan en az 2,50m mesafeye mesnetleşen referans kirişlerinden ölçülür. Referans kirişleri, rijit çelik kirişler olup kirişin bir ucu sıcaklık değişimlerinden dolayı oluşacak uzunluk değişimi nedeniyle hareketli mesnet yapılır. Deney kazığının deformasyonları kazığın iki tarafındaki referans kirişlerine yaslanan 2 veya 4 adet hassas mikrometreler ile ölçülür.
Yükleme Prosedürü Nasıl Olur?
Standart Yükleme Prosedürü
Göçme durumu oluşmazsa tekil kazıklar beklenen kazık dizayn yükünün %200’üne kadar, kazık grupları ise %150’sine kadar yüklenir. Yük kademeleri dizayn yükünün %25’i kadardır. Her yük kademesinde oturma hızı 0.25mm/saat ‘in altına düşene kadar fakat 2 saatten fazla olamamak üzere yük sabit tutulur. Kazık veya kazık grubunda göçme meydana gelmemesi ve bir saatlik oturmanın 0.25mm’den fazla olmaması durumunda toplam yük 12 saat sonra kaldırılır, bu durum gerçekleşmezse toplam yük 24 saat kazık veya kazık grubuna uygulanır. Gerekli bekleme zamanından sonra, %25’lik kademeler ve 1’er saatlik beklemelerle toplam yük boşaltılır. Kazıkta göçme olması durumunda göçmenin oluştuğu yük kademesinde kazık ortalama çapının %15’i kadar oturmalara izin verilir ve boşaltmaya geçilir.
Çevrimli Yükleme Prosedürü
Tekil kazıklar için uygulanan yük toplam kazık dizayn yükünün %50, %100 ve %150’si; kazık grupları için %50 ve %100’ü kademelerinde yük 1 saat tutulur ve arttırma kademesiyle aynı oranda, her kademede 20dk beklenerek boşaltılır. Tüm yük boşaltıldıktan sonra %50 kademesine kadar, her kademede 20dk beklenerek tekrar yüklenir. Daha sonra ilave tekrar yüklenir. Gerekli toplam deney yükünün uygulanmasının ardından boşaltılır.