Zemindeki taşıma kapasitesini bulmak için yapılan bir deneydir. Arazi şartlarında hızlı şekilde yapıldığı versiyonuna Arazi CBR deneyi, Laboratuar ortamında yapılan versiyonuna “Kaliforniya Taşıma Oranı-CBR deneyi” denir. Arazi CBR deneyi ile elde edilen penetrasyon verileri işlendikten sonra zemindeki taşıma oranı tayin edilir.
Arazi – Kaliforniya Taşıma Oranı (Arazi – CBR) Ekipmanları Nelerdir?
Arazi CBR deneyi ekipmanları:
- 50 kN kapasiteli kriko
- 50 kN kapasiteli yük halkası
- Komparatör saati
- CBR Penetrasyon Pistonu
- Uzatma Çubuğu
- Röper Barı
- Ağırlık Seti
- Taşıma Çantası
Şeklindedir. Arazi CBR setini Sabit CBR setine çevirmek için bazı aparatlar da bu ekipmanlara dahil edilebilir fakat zaruri değildir.
Arazi – Kaliforniya Taşıma Oranı (Arazi – CBR) Deneyi Nasıl Yapılır?
Kalıbın içerisinde numune ve tabanında plakası mevcutken, Basınç aletinin yüzeyinin üzerine konulur. Üzerine gerekli görülen ağırlık miktarı eklenir ve numunenin yüzeyine penetrasyon pistonu belli bir ağırlık ile oturtulur. Zemine, belli bir hız ile penetrasyon ettirilir. Bu şekilde deney sonuna kadar belli aralıklarla penetrasyon değerleri not alınır.
Deney bittiğinde penetrasyon pistonu kaldırılır. Numunenin üzerinde oluşan girintilere numune ilavesi yapılarak kalıbın ağzı ile bir ve düz olması için çıkıntı olan yerleri düzlenir. Eğer numunenin her iki tarafı da Arazi CBR deneyine maruz bırakılmak isteniyorsa, numune taban plakası sabit kalacak şekilde kendi kalıbı ile ters çevrilir ve deney en baştan tekrarlanır. Daha sonrasında numuneden su içeriği belirlenmesi için bir miktar alınır.
Arazi – Kaliforniya Taşıma Oranı (Arazi – CBR) Nerelerde Kullanılır?
Tüm yol inşaatlarında, geri dolgu ve geniş temel sahalarında, köprü, viyadük gibi bağlantı enstrümanlarında ve taşıma kapasitesinin yerinde belirlenmesi istenilen durumlarda Arazi CBR deneyine başvurulur