Ekstansometre Nedir?

Ekstansometreler geniş çaplı olarak saha mühendisliğinde deplasmanların, ayrılmaların, oturmaların, konverjans vb. yapıların ölçümlerinde kullanılan cihazlardır. Tünel enstrümantasyonunda ekstansometreler, tünel açıklığının çevresinde meydana gelen gerilme zonlarının bulunması, tünel tavanı ve yan duvarlarında oluşan hareketlenmelerin denetlenmesinde büyük öneme sahiptir.

   Zemin problemlerinde ise düşey veya yatay hareketlerin, yapısal ayrımlardan dolayı oluşan zayıf bölgelerin çözümlenmesinde oldukça yardımcı olmaktadır. Ekstansometreler çeşitlerine göre beş ana başlık altında incelenebilir.

ÇUBUK EKSTANSOMETRELER

En çok kullanılan ekstansometre tipidir. Tek noktalı (single-point) ve çok noktalı (multi-point) çeşitleri ile verileri manuel ya da elektronik okuma imkânı verir. Tek nokta ekstansometreler genel olarak destek sistemlerinin ölçümlerinde kullanılmaktadır. Çok noktalı ekstansometreler derin araştırmalarda, farklı derinliklere yerleştirilen ölçüm noktalarının zemine ankrajlanması ile çalışır.

BAR EKSTANSOMETRELER

Çoğunlukla tünel içindeki çapsal değişimlerin ölçümlerinde kullanılır. Sabit ayar noktalarına sahip teleskopik tüp vasıtasıyla birkaç metrelik mesafede ölçüm yapılabilir. Kaya formu içindeki ankraj noktaları arasındaki deplasmanlar ölçüm kadranı vasıtasıyla okunabilir

ŞERİT EKSTANSOMETRELER

Bar ekstansometrelerle hemen hemen aynı amaca hizmet etmekle beraber, şerit ekstansometreler büyük tüneller ya da santraller gibi çok geniş mesafeler arasındaki deplasmanları ölçmekte kullanılır. Çelik bir şerit, gerilmeyi sabit tutan bir aparat ve okuma ünitesinden oluşur.

Okumalar ölçüm kadranından ya da bir verniyerden yapılır. Germe mekanizması yaylı bir sistem veya ölü yük ile çalıştırılır. Şerit ve okuma başlığı gerdirilerek ölçülecek noktalar arasına bağlanır.

EKLEM (ÇATLAK) ÖLÇER (JOINT METER)

Eklem ölçerler, çatlak-kırık sistemlerinin yüzeyine iki noktadan sabitlenen ekstansometrelerdir. Eklem düzlemine paralel ya da dik gelişen hareketlerin ölçümlemesinde kullanılır. Bu hareketler çatlak-kırık sisteminin açılması ya da kapanması şeklinde izlenebilir.

TEL EKSTANSOMETRELER

Bu tip ekstansometreler, referans noktası ile ölçüm noktasını birbirine paslanmaz çelik halatla bağlayarak ölçüm yapılmasına olanak tanır. Bu işlem tek bir sondaj deliğine birçok ölçüm noktası yerleştirilmesini sağlar. Yerleştirilen kablolar gergi yayı ya da ölü ağırlıklarla gerdirilir. Tel gergili ekstansometreler derinliği 150 metreyi bulan kuyularda olabilecek geniş deplasmanları ölçmekte kullanılabilir.

Ekstansometre Hangi Alanlarda Kullanılır?

Ekstansometreler; derin kazı, temel, baraj, tünel, yol imalatı gibi geniş kullanım alanına sahiptir.