Tek eksenli basınç dayanımı deneyi, bir kaya numunesinin üzerine uygulanan belirli bir basınç altında maksimum ne kadar yüke dayanabileceğinin tespitidir. Uygulanan yük, numunenin direncini geçtiği zaman numune yenilmeye uğrar ve kırınım gerçekleştirir.

   Tek eksenli basınç dayanımı deneyi, her ne kadar silindirik veya prizmatik kaya numunelerine uygulanabiliyor olsa da pratikte silindirik numuneler üzerine uygulanır. Bunun sebepleri arasında, numunelerin karot makinası ile elde edilmesi çok önemli bir faktördür.

   Karot makinası ile elde edilen numunelerin yüzeyleri düzlendikten sonra deneye hazır hale gelmektedir. Hangi standartlarda çalışılacak ise, o standartların getirdiği boy / çap oranı veya gerekli en az numune adedi gibi maddelere dikkat edilmesi gerekmektedir.

Tek Eksenli Basınç Dayanımı Deneyi Nasıl Yapılır?

Tek eksenli basınç dayanımı deneyi, numune hazırlık aşaması ile başlar. Alınan karotun, karot başları düzlendikten sonra boy, çap, kütle gibi değerleri ölçülür. Kenara not alınır. Daha sonrasında karot, hidrolik pres tablalarının arasına yerleştirilir ve yükün eşit dağılması adına alt ve üst karot ağzına çelik diskler konulur. Cihaza bağlı bilgisayar aracılığı ile hidrolik presin alt tablası, yukarıya doğru hareket ettirilir. Numune sıkışmaya başladığı (yük almaya başladığı) ilk andan itibaren yük, saniyede 0,5 MPa ile 1 MPa arasında olacak şekilde sabit bir hızla uygulanır.

   Numune kırınımı gerçekleştikten sonra bilgisayardaki kırılma yükü not alınır ve sisteme kaydedilir. Hangi standart üzerinde çalışıyorsa o standardın gerekliliği kadar farklı numuneler üzerinde deney tekrarlanır ve en son değerlendirme aşamasına alınır. Eğer çalışılan standartlarda su içeriği belirleme varsa ona da dikkat edilmesi gerekmektedir.